De verborgen magie van de Nederlandse onderwaterwereld

Veel duikers dromen van verre reizen naar tropische oorden, maar de échte ontdekkingsreiziger weet dat het avontuur gewoon in onze eigen achtertuin ligt. Rob Dekker, het gezicht achter DiveActivity, bewijst al meer dan twintig jaar dat de Nederlandse wateren barsten van de biodiversiteit, historie en pure magie. In het weekend van 6 en 7 februari 2027 staat hij als gastspreker op Duikvaker om zijn passie te delen. Speciaal voor Duikvaker blikt hij alvast vooruit op wat onze eigen waterspiegel zo fascinerend maakt. “Als je de seizoenen leert lezen, zie je onder water dezelfde cyclus als boven water – alleen met totaal andere hoofdrolspelers.”

Rob, veel duikers zoeken het avontuur duizenden kilometers verderop, maar jij kiest heel bewust ook voor de Nederlandse wateren. Wat is dat specifieke, intieme gevoel dat de Nederlandse natuur jou geeft zodra je hier onder de waterspiegel verdwijnt?

"Dat gevoel is een prachtige mix van pure magie en Hollandse nuchterheid. Duiken in Nederland, en dan in het bijzonder in de Zeeuwse wateren, is vele malen diverser dan menigeen denkt. De variatie en biodiversiteit veranderen zo sterk met de seizoenen mee, dat er in iedere periode wel weer iets totaal anders te zien en vooral te ontdekken valt. Daarnaast is de praktische kant natuurlijk ideaal: het ligt letterlijk naast de deur. Het is ontzettend laagdrempelig bereikbaar vergeleken met andere continenten. Je hoeft helemaal geen duizenden kilometers te reizen om een gedenkwaardige duik te maken."

Nederlands water heeft de reputatie donker en koud te zijn. Toch zie jij er pure schoonheid in. Kun je het moment omschrijven waarop je voor het eerst besefte dat onze eigen plassen en Zeeland visueel net zo fascinerend zijn als een tropisch rif?

"Toen we net begonnen met duiken, keken we eigenlijk op precies dezelfde manier naar de onderwaterwereld als veel duikers in de tropen doen: recht vooruit, speurend naar de grote jongens en de uitgestrekte landschappen. Maar we leerden al snel dat je in Nederland veel meer op de vierkante meter - en soms zelfs op de vierkante decimeter - moet focussen. 
Pas dán ontdek je hoeveel schoonheid er verborgen zit. Begrijp me niet verkeerd: het zicht is echt niet altijd een meter of minder, verre van dat! Maar veel van het bijzondere onderwaterleven heeft zich simpelweg meesterlijk gecamoufleerd. Gericht speuren en een gezonde dosis kennis van het onderwaterleven zijn hier een pré. Juist dat actieve zoeken maakt een Nederlandse duik voor mij zo ontzettend boeiend."

Met DiveActivity zoek je vaak de rust op, ver weg van de bekende hotspots, en duik je op onverwachte locaties in bijvoorbeeld de randmeren. Kun je een unieke duikspot voor ons uitlichten?

"In ieder mens schuilt wel een ontdekkingsreiziger, en dat geldt zeker voor ons. Bij de bekende stekken weet je na verloop van tijd wel wat je kunt verwachten. Maar wat verbergt bijvoorbeeld het Haringvliet? En wat zijn de ecologische gevolgen van het Kierbesluit in de Haringvlietdam voor het onderwaterleven? Vóór de Deltawerken zwommen palingen, forellen en haringen hier af en aan in het brakke water. Hoe ziet het er daar nu uit? En waar vind ik dat vissenhotel dat vijf jaar geleden is geplaatst? Dat soort vraagstukken maken een duik spannend en onvoorspelbaar.
Een andere absolute favoriet is Slot Hulkenstein in de Randmeren. Je duikt daar niet dieper dan een meter of drie à vier, vlak langs oude fundamenten, stapels historische stenen en structuren waarin je een binnenplaats of een keuken herkent. Terwijl je daar zweeft, teken je in gedachten de contours van het slot en komt de geschiedenis van honderden jaren geleden ineens tot leven. Dat zijn de duiken die ik met een gouden ster in mijn logboek noteer."

Je hebt talloze uren onder water doorgebracht in eigen land. Wat is de meest bijzondere ontmoeting die je persoonlijk hebt gehad, waarbij je je echt één voelde met de natuur?

"Dat was zonder twijfel het moment dat ik oog in oog hing met een gigantische snoek onder het restaurant bij het Haarlemmermeerse Bos. Zo kolossaal, zo majestueus. Hij hing daar roerloos in het water en trok zich werkelijk helemaal niets van mijn aanwezigheid aan. Minutenlang hebben we elkaar ademloos aangekeken, totdat hij uiteindelijk heel rustig besloot een blokje om te gaan. Dat intense gevoel van wederzijds respect vergeet ik nooit meer."

Elk voorjaar staat bij jou in het teken van het paringsritueel van de sepia’s. Hoe is het om getuige te zijn van zo’n intiem en kwetsbaar natuurwonder in ons eigen Zeeuwse water?

"De sepia is een bijna on-Nederlands, exotisch dier, maar inmiddels is hij niet meer weg te denken uit Zeeland. Als de timing klopt, vind je bij de speciaal geplaatste afzetstokken meerdere grote sepia's die met hun armen in elkaar gestrengeld aan het paren zijn. Het vrouwtje zwemt daarna naar een door haar goedgekeurd plekje om heel voorzichtig haar eitjes vast te binden aan een stok of kokerworm. Het mannetje hangt er ondertussen spiedend boven om her te beschermen. Hij zorgt ervoor dat er geen rivaliserend mannetje tussenbeide komt om zijn eigen zaadpakketje af te geven. Soms leidt dat tot een felle onderwaterstrijd, maar vaak blijft het bij een imposante aanwezigheid. Het is prachtig om te zien hoe hij soms bijna liefkozend en beschermend een arm op het vrouwtje legt. Als je daar als duiker roerloos naast mag hangen en dit van zo dichtbij mag aanschouwen, dan voel je een diepe bewondering voor onze eigen natuur."

Je stemt je duikagenda volledig af op de natuurlijke cyclus van de seizoenen. Voel je je daardoor boven water ook meer verbonden met het ritme van de aarde?

"Absoluut. Als natuurschoolgids bij het IVN ben ik dagelijks bezig met de natuurlijke cyclus. De verhalen die ik aan kinderen vertel, stem ik altijd af op wat er is geweest, wat er nu bloeit en wat daar morgen het logische gevolg van is. Ik wil ze meegeven dat de natuur geen statische momentopname is, maar een dynamisch proces dat wezenlijk deel uitmaakt van ons eigen bestaan. Onder water werkt dat exact hetzelfde. Als je vaak genoeg duikt, ga je patronen herkennen. Je weet precies wanneer bepaalde soorten verschijnen, paren, migreren of weer plaatsmaken voor anderen.
Eerlijk is eerlijk: in de wintermaanden neemt het aantal duiken wel wat af. Dan beperk ik me tot de absolute highlights. Denk aan de komst van de eerste snotolven, die soms al in januari of februari arriveren om hun eieren af te zetten. Maar ook de jonge Tubularia vind ik schitterend. Zij kondigen voor mij, net als de eerste tulpen boven water, het vroege voorjaar aan."

Je organiseert met DiveActivity ook expedities naar scheepswrakken op de open Noordzee. De overgang van een rustige kantduik naar de weidse, ruige Noordzee is enorm. Wat zoekt jouw persoonlijke natuurhart op die diepe wrakken?

"Wrakken dragen een tastbare historie met zich mee. Ik vind het fascinerend en eervol om mezelf vooraf helemaal te verdiepen in de geschiedenis en de ondergang van bijvoorbeeld de drie kruisers in de Noordzee. Tijdens de afdaling krijgt die geschiedenis plotseling een heel tastbare dimensie; je beleeft die periode voor heel even zelf.

Tegelijkertijd is het biologische aspect adembenemend. Het is geweldig om te zien hoe zo’n wrak transformeert tot een levend kunstrif. Hoewel het leven in de Noordzee op veel plekken onder grote druk staat door menselijk handelen, vormt zo'n achtergelaten scheepsconstructie een waar paradijs voor harders, kabeljauwen, steenbolken, gehoornde slijmvisjes en enorme Noordzeekrabben. Het is een prachtige combinatie: je duikt letterlijk in de geschiedenis en ziet tegelijkertijd hoe de natuur zo'n door mensen achtergelaten constructie volledig naar zich toe trekt."

Voor iemand die nog nooit in Nederland heeft gedoken: wat is jouw persoonlijke top vijf van duiklocaties?

"Dat blijft een ontzettend lastige vraag. Wat vandaag een absolute topstek is, kan morgen zomaar tegenvallen. Factoren zoals de getijdenstroming, het zicht, het seizoen en simpelweg een portie geluk spelen allemaal een grote rol. Maar als ik dan toch een gooi mag doen naar mijn favorieten, kies ik voor deze vijf parels:

•    Plompe Toren (Zeeland): Prachtig onderwaterlandschap met vaak een rijke biodiversiteit.
•    Zeelandbrug (Zeeland): Dé hotspot voor sepia's in het voorjaar en een iconische duik.
•    Vlietepolder Pijlhuisje (Zeeland): Een duiklocatie met een heel eigen, intiem karakter.
•    Spiegelpolder (Spiegelplas): Bekend om het vaak fantastische zicht en de mooie zoetwaterflora.
•    Haarlemmermeerse Bos: De plek waar ik die majestueuze ontmoeting met de reuzensnoek had."

Op 6 en 7 februari deel je jouw passie tijdens Duikvaker 2027. Wat hoop je dat jouw persoonlijke verhaal losmaakt bij de duikers in de zaal die nog twijfelen over duiken in Nederland?

"Ik hoop vooral dat ze de knop omzetten en zélf op onderzoek durven gaan. Ga niet altijd automatisch met de duikclub naar diezelfde, veilige standaardstek, maar probeer gewoon eens iets compleet anders. Er liggen honderden duiklocaties in Nederland op ons te wachten. Toch weet ik bijna zeker dat de meeste duikers uiteindelijk maar een stuk of tien vaste stekken op hun lijstje hebben staan waar ze telkens naar terugkeren.
Durf die routine te doorbreken. Pak de kaart erbij en kies een onbekende stek. Ja, misschien valt het een keertje tegen door het zicht, maar de kans is net zo groot dat je juist iets ontdekt wat je nóóit had verwacht. Het zal je verbazen wat je op die onontdekte plekken allemaal tegenkomt. Voor mij is juist dát onbekende het belangrijkste en mooiste deel van het avontuur van duiken in Nederland."

Wil je meer horen over de verborgen parels van de Nederlandse wateren, spectaculaire wrakduiken of het fotograferen van sepia's? Kom in het weekend van 6 en 7 februari 2027 naar Duikvaker en laat je inspireren door de verhalen en expertise van Rob Dekker!